Με την παρότρυνση να κινητοποιηθεί η Τήνος για την ένταξη των περιστεριώνων της στα προστατευόμενα πολιτιστικά αγαθά τής Unesco έκλεισε ο τήνιος καθηγητής φωτογραφίας Αριστείδης Κοντογεώργης την παρουσίαση λευκώματός του στο Ίδρυμα Τηνιακού Πολιτισμού (Ι.Τη.Π), για τα εν λόγω μνημεία λαϊκής αρχιτεκτονικής.

Ο δημιουργός διέθεσε αφιλοκερδώς το πλούσιο φωτογραφικό υλικό του το λεύκωμα εκδόθηκε με πρωτοβουλία τής Αδελφότητος των εν Αθήναις Τηνίων και χρηματοδοτήθηκε από το ίδρυμα Ευαγγελιστρίας, τον εφοπλιστή Αθανάσιο Μαρτίνο και τους αδελφούς Ρήγου. Την εκδήλωση προλόγισαν η αντιδήμαρχος Νατάσσα Δεληγιάννη και ο πρόεδρος της Αδελφότητος Μανώλης Σκαρής.

Για το λεύκωμα μίλησαν η αρχιτέκτων-μηχανικός Ξένη Σιώτη που αναφέρθηκε στη δομή των παραδοσιακών αρχιτεκτονημάτων και στις ανάγκες που τη διαμόρφωσαν.

Ο ιστορικός πατέρας Μάρκος Φώσκολος -μάλλον απαισιόδοξος για την τύχη των περιστεριώνων- ανέτρεξε στις περιόδους στις οποίες χωρίζει την ιστορική διαδρομή τους βάσει τού τρόπου αξιοποίησής τους. Επιπλέον απέρριψε την εκδοχή ότι η κατασκευή περιστεριώνων συνδέεται με την έκφραση του θρησκευτικού συναισθήματος των κατασκευαστών τους.

Ο ιστορικός-συγγραφέας Κώστας Δανούσης αναφέρθηκε περισσότερο στην απήχηση των περιστεριώνων στη λαϊκή και αγροτική κουλτούρα στην Τήνο. Χαρακτήρισε το λεύκωμα Κοντογεώργη «κραυγή αγωνίας για την τύχη των παραδοσιακών μνημείων τού νησιού» και το παρουσίασε ως χρήσιμο εργαλείο κατά τη διεκδίκηση προστασίας τους.

Ο δημιουργός τού λευκώματος, ανεξάρτητα από την καταγωγή του, αγαπάει πολύ την Τήνο και θεωρεί το πόνημά του «τη δική του συμβολή σε μια προσπάθεια που απαιτείται για να αναγνωρισθούν τα μνημεία και να προστατευθούν ως πολιτιστικοί θησαυροί». Προς αυτή δε την κατεύθυνση καλεί κάθε ενδιαφερόμενο να ενεργοποιηθεί.

Υπερφορολόγηση λόγω περιστεριώνων

Με την ευκαιρία τής παρουσίασης στο Ι.Τη.Π, ο δημιουργός μίλησε στη vista: «Περιστεριώνες υπάρχουν λίγοι στη Μύκονο, ελάχιστοι στην Άνδρο, στη Σίφνο και περισσότεροι από χίλιοι στην Τήνο. Αυτός ο αριθμός δείχνει ότι αναφερόμαστε σε πολιτιστικό θησαυρό και το πόσο απαραίτητο είναι να διασωθεί».

Εν τούτοις, «οι περιστεριώνες ερημώνονται και γκρεμίζονται χρόνο με τον χρόνο. Τίποτε δεν έχει αλλάξει. Δεν προστατεύονται, δεν συντηρούνται, δεν υπάρχουν προγράμματα για τη διαχείρισή τους ως μνημείων τής παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς, δεν εντάσσονται στον κατάλογο της Unesco». 

Ο κ.Κοντογεώργης διαπιστώνει ότι πολλοί περιστεριώνες ανήκουν σε ιδιωτικές περιουσίες αλλά -με την πάροδο των χρόνων- «περνούν ως ιδιοκτησία ή κληρονομία σε πολλούς ανθρώπους και εκεί μπερδεύεται το θέμα» της συντήρησης και της ευθύνης γι’ αυτήν.

Ωστόσο, ο ίδιος θυμάται και προσπάθειες για το καλύτερο. Ενδεικτικά αναφέρει «τους πολλούς περιστεριώνες που έχουν καταγραφεί, επισκευασθεί και εν τέλει διασωθεί με πρωτοβουλία των «Φίλων τού Πρασίνου», με συντονιστή τον Γιάννη Ψάλτη», ο οποίος σε πρόσφατη εκδήλωση είχε υπογραμμίσει τη συμβολή τού ζωγράφου Τάκη Μεταξά στην αποτύπωση εκατοντάδων περιστεριώνων.

Ο κ.Ψάλτης παρενέβη κατά την παρουσίαση του λευκώματος Κοντογεώργη, υπενθύμισε παλιές κινητοποιήσεις για την αναστήλωση και τη συντήρηση των μνημείων, ενώ ξάφνιασε το κοινό: Παρατήρησε πως πολλοί ιδιοκτήτες θα προτιμούσαν σήμερα να γκρεμίζονται αφρόντιστοι οι περιστεριώνες τους, αφού η ύπαρξη περιστεριώνα καταλήγει σε ακόμη πιο αυξημένη φορολόγηση γης η οποία -κατά τα λοιπά- δεν έχει μεγάλη αξία.

Μοναδικά μνημεία λαϊκού πολιτισμού

Σημασία έχει και μια παρατήρηση: «Κάθε περιστεριώνας είναι διαφορετικός, ένα μοναδικό έργο» λέει ο συνομιλητής τής vista. «Γι’ αυτό κάθε βουληστό που γκρεμίζεται χάνεται οριστικά. Όπως έχουν χαθεί κι’ εκείνοι που γκρεμίστηκαν πολύ παλιά».

Γιατί όμως είναι σημαντικό να διατηρούνται και να προστατεύονται οι περιστεριώνες; Επειδή, υποστηρίζει ο Κοντογεώργης, «είναι ένα μοναδικό, αυθεντικό και σημαντικό αρχιτεκτονικό μνημείο. Με μοναδικά γεωμετρικά σχήματα. Μνημείο λαϊκής κουλτούρας, λαϊκού πολιτισμού, λαϊκής τέχνης αγνώστων τεχνιτών».

Υπάρχουν ακόμη τεχνίτες; Κατά τον τηνιακό φωτογράφο «υπάρχουν και αυτό είναι παρήγορο»…Κατά τη vista, αυτή η διαπίστωση μπορεί να είναι ένα επιπλέον επιχείρημα για να διεκδικηθεί η ένταξη των περιστεριώνων στον επίσημο κατάλογο της Unesco για τα μνημεία τής παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς…